ترجمه متون تخصصی در حرفه ترجمه : مقدمه ای بر مطالعات ترجمه تخصصی

تعریف، صلاحیت ها و وظایف مترجم متون تخصصی

ترجمه تخصصی فارسی به انگلیسی

ترجمه متون تخصصی در حرفه ترجمه : مقدمه ای بر مطالعات ترجمه تخصصی

ترجمه تخصصی در حرفه ترجمه

ترجمه متون تخصصی (specialized text translation) متناسب با مترجمان و متون کاربردهای متفاوتی دارد. برخی از مترجمان در حوزه های گوناگون (مانند حقوق، امور مالی، پزشکی یا علوم زیست محیطی) به کار ترجمه تخصصی می پردازند، در حالی که برخی مترجمان دیگر “متخصص” ترجمه در یکی دو حوزه هستند و یا خود “متخصص شاغل در یک حوزه کاری تخصصی” هستند و از این رو قادر به ترجمه در رشته کاری تخصصی خود نیز هستند؛ به این معنی که به طور انحصاری در یک یا دو حوزه مرتبط با حرفه ای که در آن کار می کنند، ترجمه را نیز انجام می دهند. متخصص ممکن است متون تخصصی و غیر تخصصی در یک زمینه خاص را ترجمه کند. ترجمه  تخصصی زمانی مفهوم پیدا می کند که متنی که قرار است ترجمه شود نیاز به دانش در زمینه هایی داشته باشد که به طور معمول در حیطه دانش عمومی مترجم قرار ندارد. مترجمی که برای خود به عنوان یک متخصص در ترجمه متون امور مالی تبلیغ می کند، گاهی ممکن است به ترجمه متون مالی بپردازد که چندان هم تخصصی نیستند (بجز دانش عمومی در امور مالی، سطح بالاتری از دانش تخصصی ضرورت ندارد). مترجمان متخصص طبعا قیمت های بالاتری را برای کار خود درخواست می کنند.[۱] [۲]

به منظور درک متن تخصصی و انجام ترجمه تخصصی ، مترجم باید نسبت به مفاهیم نسبتاً پیشرفته و یا حتی فوق پیشرفته در زمینه مربوطه، درک بالایی داشته و یا بدست آورد. با این حال، سطح درک لازم برای مترجم تخصصی شدن، به طور قابل توجهی کمتر از سطح خبرگان حوزه مورد نظر است. گاهی اوقات حتی مترجمین تخصصی با تجربه، درصورتی که سطح دانششان کافی نباشد، باید با متخصصین مشورت کنند.

درک مطلب لازم است به این خاطر که ترجمه صرفا جایگزین کردن واژگان در یک زبان با معادل های آنها در زبان دیگر نیست. مترجمان باید بتوانند تضمین کنند که ترجمه شان از یک متن کم و بیش همان معانی متن اصلی را دربر دارد. در صورتی که مترجم نتواند درک به کاملا خوبی از آنچه نویسنده متن می خواسته بگوید داشته باشد، در این صورت امکان ارائه چنین ضمانتی نیز وجود ندارد.

برخي از موسسات خدمات ترجمه، بین انواع متون «عمومي» (که فقط نیازمند دانش عمومی در یک زمینه هستند)، متون «تخصصی» (که نیازمند دانش پيشرفته در همان زمينه هستند) و متون «فوق تخصصی» (که نیازمند دانشی دقیق از همان زمینه و موضوع هستند، مانند موتورهای جت یا حقوق تجارت) تمایزی سه گانه قائل می شوند. در این صورت قیمت تعیین شده برای ترجمه هر کلمه بسته به درجه تخصصی متن و مترجم متفاوت خواهد بود. بسیاری از متون مرکب از بخش هایی عمومی و قسمت هایی تخصصی و فوق تخصصی هستند.

گذشته از مفاهیم یک رشته، مترجمان تخصصی باید اصطلاحات مربوطه در هر دو زبان را یافته و فرا بگیرند.[۳] در برخی زبانهای مقصد، در صورتی که واژگان و اصطلاحات در متن اصلی برای مخاطبان در فرهگ مقصد تازگی داشته باشد، مترجم باید نسبت به ابداع معادل برای آنها مبادرت نماید.

اغلب گفته می شود که مترجمان باید در سبک های نوشتاری معمول مورد استفاده در هر یک از ژانرهایی که در آن کار می کنند نیز تسلط داشته باشند(به عنوان مثال، یک مترجم حقوقی که باید به سبک و لحن متداول در قراردادها، احکام دادگاه، پرونده های تحت دادرسی و غیره مسلط باشند). همچنین باید سبک نگارشی ترجمه را برای خوانندگان آتی در اینده نیز متناسب نمایند. برای مترجمان متون تخصصی، داشتن ایده ای روشن از اینکه خوانندگان متون ترجمه شده شان چه کسانی خواهند بود، مهم است. برخی از متون تخصصی را کارشناسان برای کارشناسانی دیگر می نویسند، بعضی را کارشناسان برای غیر کارشناسان، و برخی را نیز افرادی می نویسند که کارشناس نیستند، اما دانش بیشتری نسبت به خوانندگان مخاطب دارند (مانند روزنامه نگاران علمی که برای عموم مردم می نویسند). برخی از متون ممکن است بیش از یک نوع مخاطب داشته باشند؛ برای مثال، مطالعه برای بازسازی یک پل ممکن است بخشی مربوط به مدیران خطوط حمل و نقل، بخشی مربوط به متخصصین مالی و نیز بخشی مربوط به مهندسان داشته باشد. در انجام ترجمه تخصصی، سبک بخش های مختلف متن مبدا ممکن است متفاوت باشد که نیاز به سک های متفاوتی در متن ترجمه (متن مقصد) نیاز داشته باشد.

ترجمه متون تخصصی توسط چه کسی باید انجام شود؟

تا کنون بحث و مناقشه دامنه داری در این باره برقرار بوده است که آیا ترجمه متون تخصصی را باید خبرگان و کسانی که در زمینه مباحث مطرح شده در متن مبدا دارای تحصیلات آکادمیک هستند انجام دهند یا مترجمان حرفه ای (کسانی که حرفه آنها ترجمه تخصصی است نه اینکه لزوما دارای تحصیلات و ترجمه عملی در زمینه متن مبدا باسند)؟ شاید اینطور فکر کنیم که شاغلان هر زمینه می توانند بهترین مترجمان همان رشته ها باشند زیرا که متون تخصصی عموما “متون قابل تبادل میان هم حرفه ایها” هستند (یعنی هم نویسنده و هم خواننده مخاطبش شاغلان حرفه ای در رشته مورد بخث هستند). با این حال، تلاش برای درخواست ترجمه از خبرگان خیلی از اوقات با موانع غیر قابل حلی مواجه می شود: یافتن خبره ای که نه تنها در زبان شناسی و ترجمه مهارت های لازم را دارا است، بلکه به ترجمه علاقه مند بوده و برای تکمیل ترجمه در زمان مورد نظر در دسترس باشد، دشوار و یا غیر ممکن است. آسان تر این است که یک نفر خبره، نقش مشاور را داشته باشد که به مترجم حرفه ای و یا نمونه خوان یا ویراستاری که متن ترجمه تکمیل شده را در جستجوی خطاهای مفهومی یا واژگانی مرور می کند، مشاوره بدهد.

با این وجود، برای مثال برخی تحصیل کرده های رشته حقوق می توانند مترجمان حقوقی قابلی بشوند. و خبرگان حرفه ای شاغل در یک رشته نیز گاهی «در کنار» حرفه خودشان کمی هم ترجمه می کنند.

ترجمه متون تخصصی در دانشکده های ترجمه

دانشکده های ترجمه معمولاً دوره هایی دارند که برای آموزش چگونگی یادگیری مفاهیم تخصصی و اصطلاحات مرتبط به دانشجویان طراحی شده اند.[۴] دانشجویان با ترجمه متون تخصصی، آنچه را که آموخته اند، معمولا در یکی دو زمینه خاص که استاد با آن آشناست به کار می گیرند. چنین دوره هایی ممکن است بر مفاهیم، واژگان و اصطلاحات متداول در آن زمینه خاص تمرکز کنند و یا ممکن است سبک های نوشتاری مربوط به یک زمینه خاص و یا ژانر خاص را نیز پوشش دهند. این دوره ها معمولاً پس از آنکه دانشجویان دوره های ترجمه متون غیر تخصصی زمینه های متنوع را به پایان می رسانند ارائه می شود (متونی که با اتکا به دانش عمومی که معمولاً دانشجویان از قبل دارند، قابل درک باشد).

استادان دانشکده های ترجمه به شکل های مختلفی به ترجمه متون تخصصی دانشجویان نمره می دهند. بعضی از آن ها صرفاً برای هر یک از اشتباهات در ترجمه نمره کم می کنند، هرچند اشتباهات اغلب طبقه بندی می شوند (اشتباهات اصطلاحی، اشتباهات دستوری و غیره) و به ازای اشتباه های مختلف و احتمالاً درجات مختلف جدی بودن اشتباه، مقدار نمره متفاوتی کسر می شود. بعضی دیگر از استادها بر اساس «صلاحیت» نمره می دهند: آن ها مهارت های خاصی را که دانشجویان باید بدست آورند (توانایی یافتن اصطلاحات، توانایی منسجم نوشتن در زبان مقصد، توانایی درک مفاهیم تخصصی و غیره) مشخص می کنند و برای هر یک از مهارت ها نمره ای تعیین می کنند (یک دانشجو ممکن است برای اصطلاحات ۸۰ از ۱۰۰، برای انسجام در نوشتن۶۰ از ۱۰۰ و به همین ترتیب نمره بگیرد).[۵]

برخی از کاربرد های «ترجمه متون تخصصی» و مترادف های آن

در اینجا به ذکر چند نمونه از شکل های استفاده از اصطلاحات ترجمه متون تخصصی می پردازیم. برخی افراد به عنوان مترادف، از اصطلاح ترجمه فنی هم استفاده می کنند (LSP = زبان برای فرآیندهای خاص یا زبان برای مقاصد خاص).

۱) «ترجمه متون تخصصی زمینه های موضوعی تخصصی را که زیر مجموعه ترجمه غیر ادبی است، پوشش می دهد که شناخته شده ترین آن ها عبارتند از علم و فناوری، اقتصاد، بازاریابی، حقوق، سیاست، پزشکی و رسانه های ارتباط جمعی … و همچنین حوزه های کمتر پژوهش شده ای مانند ناوبری دریایی، باستان شناسی… »

۲) «به علت ابهام معنایی صفت انگلیسی technical («فنی»)، این اصطلاح می تواند یا مربوط به محتوای فناوری و مهندسی و یا هر حوزه تخصصی دیگری باشد. در این مقاله ما این اصطلاح را به معنای محدودتر آن بررسی می کنیم. در معنای وسیعتر، این فعالیت «ترجمه تخصصی» نیز نامیده می شود. بخش عمده ای از آنچه که در اینجا در مورد ترجمه فنی گفته شد به همان اندازه درمورد ترجمه تخصصی و تا حدی نیز به طور کلی برای ارتباطات تخصصی صدق می کند. 

۳) «احساس کردم به مجله ای مختص ترجمه تخصصی، هم برای ارتقاء پژوهش در ارتباطات غیر ادبی و هم برای تبادل اطلاعات بین مترجمان، متخصصان حوزه های موضوعی و دانشگاهیان مورد نیاز است.»

همان طور که مشاهده می شود، ترجمه تخصصی اغلب در مقابله با ترجمه ادبی تعریف می شود، هرچند که نویسنده ای یک کتاب کاملی در مخالفت با این دیدگاه نوشته است.

This article is a Persian translation of the English article appeared in the URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Specialized_translation

لینک کوتاه این مطلب: https://tinyurl.com/y6ug72s8

ترجمه متون تخصصی ایرنتکام، اولین سایت ترجمه تخصصی در ایران دارای ضمانت و پشتیبانی دائمی می باشد. در سفارش پروژه های ترجمه خود به موسسه ای اطمینان کنید که از یک سابقه فعالیت ۱۸ ساله برخوردار است. کیفیت خدمات ترجمه تخصصی ایرنتکام، سرآمد و بی همتا.
, , , , , ,

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست